Adres współczesny:
ul. Gliwicka 5

Numer dawnej hipoteki:
- 26 (w 1765 r.);
- 24 (od 1800 r.)

Adresy historyczne:
- Gleiwitzerstrasse 5 (do 1922; 1939–1945)
- ul. Gliwicka 5 (1922–1939 i od 1945)

Data budowy: nieznana

Architekt: nieznany

Inwestor: nieznany

Właściciele:
1765: Ernst Löscher
1800–1822: Anton Barbarino, kupiec
1827–1842: Johann Bannerth, kupiec
1853: Adam Springer
1868: pani Kern
1879–1880: Teophil Martin
1895–1912: Franz Neumann
1926–1939: magistrat

     
Deutsch / Niemiecki
strona główna
obiekty:
ul. Gliwicka
ul. Górnicza
ul. Krakowska
Rynek
ul. Tylna
ul. Wajdy
ul. Zamkowa
pl. Żwirki i Wigury
osoby
bibliografia
plan miasta
 
 
 

Opis:
Budynek na rzucie zbliżonym do prostokąta. Murowany, piętrowy. Elewacje o formach neoklasycznych. Od strony wschodniej z dwuarkadowym podcieniem o sklepieniach krzyżowych. Elewacja od strony południowej z dekoracją rzeźbiarską i tympanonem. Rzeźby prawdopodobnie z ostatnich lat XIX w. Pośrodku tondo z idylliczną scenką z dwoma amorkami i wiewiórką, po bokach dwie kobiece figury w antycznych szatach, prawdopodobnie Hebe (z dzbanem) i Nike (z wieńcem). Okna prostokątne. We wnętrzu na parterze i piętrze sklepienia żaglaste.


Gliwicka 5, fot. 2012 r.

Dodatkowe informacje, przebudowy:
Budynek nie jest wymieniony wśród dotkniętych pożarem 9 lipca 1746 r., gdyż prawdopodobnie stanowił jedną parcelę z sąsiednim domem położonym przy ul. Gliwickiej (wówczas „14. Ring”). Na tę działkę składały się być może także posesje położone przy dzisiejszej ul. Gliwickiej 7 i Ratuszowej 12. W 1765 r. teren ten należał do jednej rodziny — Löscher, ale została już wyodrębniona narożna cześć (obecna Gliwicka 5) należącą do Ernsta Löschera.


Gliwicka 5, fot. początek XX w.

Według katastru z 1765 r. wartość budynku wynosiła 270 talarów i nie zmieniła się do czasów kupna domu przez Johanna Bannertha (między 1822 a 1827 r.), kiedy to wzrosła wartość nieruchomości do 1000, następnie 1500 i w końcu do 2000 talarów. Prawdopodobnie za czasów Bannerta nadbudowano i poszerzono dom, na górze urządzono klub, którego atmosferę wspomina Rudolf von Carnall w liście do Emilie von Büttner z 9 grudnia 1827: Moja droga Ermmi! O 11 pojechaliśmy z Giehnem i za kwadrans l byliśmy w Bytomiu. Obiad zjedliśmy u Winklera, który nas zaprosił, po jedzeniu przyszedł tam także von Oserowsky. Aż do pół do 7 przebywaliśmy razem i z powrotem pożeglowaliśmy już w ciemności. Giehne polecił pojechać koło Bannertha i poszliśmy do góry do resursy; zamierzałem za chwilę wracać, ale z powodu różnorakich niesnasek wśród pań przy wiście, o których pisanie byłoby zbyt nudne — Bogatschowej i Kühnelowej brakowało partnerek — dobrawszy Schrammową zasiadłem z nimi trzema do gry i tak spędziłem wieczór, nad nieznośnymi kartami, aż wreszcie wybiła godzina zbawienia. Młode dziewczęta są teraz żałośnie opuszczone, nie ma tu dosłownie nikogo, kto mógłby dostarczyć im rozrywki. Spacerowały po sali tam i z powrotem, właściwie niczym się nie zajmując. ( ... )

Inną ciekawostką jest, że pamięć o właścicielu kamienicy z początku XIX wieku przetrwała 100 lat i na początku XX wieku, pocztówka przedstawiająca korytarz i wagę kupiecką w tymże domu, opisano jako Barbarinosches Haus. Waga zawieszona w korytarzu musiała być pamiątką po zamieszchłych czasach – jednak do dziś nie pozostał po niej ślad.


Gliwicka 5, waga, fot. przed 1945 r.

Od 1926 r. budynek należał do miasta, urządzono tu archiwum, a w 1938 r. zaplanowano także umieścić tu muzeum.


     


Tondo z amorkami, fot. 2011 r.


Hebe (?), fot. 2011 r.


Nike (?), fot. 2011 r.

 
 

Bibliografia, archiwalia, odnośniki:

Archiwum Państwowe w Katowicach,
• Zespół nr 1441, Akta miasta Tarnowskich Gór, sygn: 231 – 232 (Bürger Rolle der Stadt Tarnowitz); 2216 – 2230 (Feuer Societaets-Catastrumder Stadt Tarnowitz etc.)

Archiwum Państwowe we Wrocławiu,
• Rep. 135, nr 700, Chronik der Stadt Tarnowitz erfasst von Lehrer C. Winkler in Tarnowitz.

Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, Archiwum Zakładowe (archiwum budowlane),
• sygn: A 1540

Rudolph von Carnall, Listy do Emilie von Büttner z listopada i grudnia 1827 r., tłumaczenie za: „Entenring”, nr 3, luty 2006, s. 13.


       

© Fundacja Kruszce Śląska, 2018