Adres współczesny:
ul. Gliwicka 6

Numer dawnej hipoteki: (dotyczy współczesnych adresów Gliwicka 6 i 8)
- 62, Kirchen-Gasse (w 1746 r.) [prawdopodobnie]
- 89 (w 1765 r.);
- 29 (od 1800 r.)

Adresy historyczne:
- Gleiwitzerstrasse 6 (do 1922; 1939–1945)
- ul. Gliwicka 6 (1922–1939 i od 1945)

Data budowy: 1664 (lub wcześniej)

Architekt: nieznany

Inwestor: nieznany

Właściciele:
1746: spadkobiercy Niedbaly [prawdopodobnie]
1765: Gottlieba Böhm, wdowa
1800: Lebius, wdowa
1811–1828: Johann Neblich, powroźnik
1828–1832: spadkobiercy Neblicha
1840–1843: Franz Sliwa (Schliwa), kupiec
1848–1853: Mathus Schwillinsky (Matheus Schwillinski), powroźnik
ok. 1863: Anton Ehr, nadsztygar
1870–1872: Otto Dahms, mierniczy
1875–1911: kupiec Hermann Lubitz
1927–1949: Ignatz Florczak

     
Deutsch / Niemiecki
strona główna
obiekty:
ul. Gliwicka
ul. Górnicza
ul. Krakowska
Rynek
ul. Tylna
ul. Wajdy
ul. Zamkowa
pl. Żwirki i Wigury
osoby
bibliografia
plan miasta
 


 
 

Uzupełniające informacje o mieszkańcach:

Anton Ehr, nadsztygar (Obersteiger), ur. w 1789 r. w Schönwiese (prawdopodobnie Krasne Pole pod Głubczycami), w 1841 r. przyjęty do prawa miejskiego w Tarnowskich Górach, w 1846 r. wybrany na radnego na 6 lat, w 1838 r. wstąpił do Bractwa Strzeleckiego, w 1845 i 1859 wystrzelał tytuł króla tej organizacji. Przy kościele p.w. św. Anny znajdowała się kaplica grobowa Ehrów, w której został zapewne pochowany.

Otto Dahms, (ur. 12 X 1837 Racibórz, zm. 23 XII 1888, Królewska Huta) Ukończył gimnazjum w Raciborzu, a w latach 1857-1859 uczył się w Górnośląskiej Szkole Górniczej w Tarnowskich Górach. W roku 1861 otrzymał tytuł mierniczego, w latach 1862–1871 był nauczycielem we wspomnianej szkole, ale pracował także dla Donnersmarcków i Schaffgotschów. Należał do Bractwa Strzeleckiego, a w roku 1867 wystrzelał nawet tytuł króla tej organizacji. Był ewangelikiem. Z żoną Gertrudą (ur. 1847) miał syna Georga (ur. 1868) oraz córkę Elisabeth (ur. 1872 r.). W 1886 r. przeprowadził się do Bytomia.

     



 
 


Opis:

Budynek na rzucie czworoboku z oficyną od południa. Murowany z kamienia i cegły, dwupiętrowy (oficyna jednopiętrowa). Elewacje otynkowane, bezstylowe, asymetryczne, otwory okienne i wejściowe — prostokątne. Od zachodu wmurowana bryłka kruszcu (znajdująca się tutaj co najmniej od XIX w.) i tablica pamiątkowa z narzędziami górniczymi i inskrypcją: „Złoża / srebronośnego kruszcu / odkryte tu w r. 1490. / a z których pierwszy okaz / wmurowano tu przed laty / spowodowały założenie / Górniczego Miasta „Góry Tarnowskie.” / * Tablica wykonana 1930 r.*” Wnętrza - piwnice ze sklepieniami kolebkowymi. Parter, w pomieszczeniach wschodnich budynku i w części korytarza sklepienia kolebkowe. W południowej części sieni strop drewniany wsparty na trzech wzdłużnych belkach. Na środkowej belce rozeta i data: „1664”.


Belka z datą "1664" na suficie sieni.


Gliwicka 6, fot. z ok. 1950 r.

Dodatkowe informacje, przebudowy:
Hugo Koch w „Księga pamiątkowa z okazji 100. rocznicy utworzenia kopalni Fryderyk” wspomniał, że: Urząd Górniczy w Tarnowskich Górach był wybierany za jego [Jerzego Fryderyka Hohenzollerna] czasów co roku przez gwarków i miał siedzibę w urzędzie książęcym, czyli w obecnym starym zamku, a później, kiedy zamek stał się własnością hrabiów Henckel [po 1621 r.], w domu nr 29 przy ul. Gliwickiej [obecnie Gliwicka 6], w którego ścianę do dziś wmurowana jest piękna bryła kruszcu ołowianego - jednak informacja ta nie jest potwierdzana w innych źródłach. Wątpliwa wydaje się więc powtarzana w późniejszych, XX-wiecznych publikacjach teza, że w miejscu tym zlokalizowany był tarnogórski ratusz – przeczą temu niewielkie rozmiary pierwotnego parterowego budynku, jak i lokalizacja poza rynkiem. Początkowo zabudowania przy ul. Gliwickiej (ta część ulicy w 1746 r. nazywana była Kościelną, niem. Kirchen-Gasse) 6 i 8 stanowiły jedną parcelę. Paliły się one podczas pożarów miasta 6 VIII 1701 r. oraz 9 VII 1746 r. Przed pożarem w 1746 r. wartość katastralną zabudowań wyceniono na 170 talarów, a w 1765 r. oszacowano je na 346 talarów (w tym dom frontowy - 210 talarów i tylny – 136 talarów) i takie wartości budynków utrzymały się do połowy XIX w. W 1870 r. ówczesny właściciel i zarazem mierniczy Otto Dahms podzielił działkę na dwie części. W roku 1875 miały one już dwóch różnych właścicieli: Hermanna Lubitza (obecna Gliwicka 6) i Davida Lamperta (obecna Gliwicka 8).

między 1870 a 1890 – nadbudowa na dotychczas parterowym budynku dodatkowych dwóch pięter

1891 – drobne przebudowy wnętrz, proj. Emanuel Dziuba

1911 – budowa ubikacji na podwórku

około 1925 – usunięcie detali architektonicznych z elewacji


     


ul. Gliwicka 4, fot. z 2015 r.

 

 

 


 
 

Bibliografia, archiwalia, odnośniki:

Archiwum Państwowe w Katowicach,
• Zespół nr 1441, Akta miasta Tarnowskich Gór, sygn: 231 – 232 (Bürger Rolle der Stadt Tarnowitz); 2216 – 2230 (Feuer Societaets-Catastrumder Stadt Tarnowitz etc.)

Archiwum Państwowe we Wrocławiu,
• Rep. 135, nr 700, Chronik der Stadt Tarnowitz erfasst von Lehrer C. Winkler in Tarnowitz.

Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, Archiwum Zakładowe (archiwum budowlane),
• sygn: A 128

Hugo Koch, Denkschrift zur Feier des hundertjährigen Bestehens des Königl. Blei- und Silbererzbergwerks Friedrichsgrube bei Tarnowitz O.-S.: am 16. Juli 1884, Berlin 1884, s. 12-13.

Klaus Liwowsky, Die Bergschulen von Tarnowitz u. Peiskretscham
( http://www.boehm-chronik.com/bergbau/bergleute/TLehrer.htm )


         

© Fundacja Kruszce Śląska, 2018