Adres współczesny:
ul. Krakowska 1

Numer dawnej hipoteki:
- 43 (w 1765 r.);
- 191 (od 1800 r.).

Adresy historyczne:
- Krakauerstrasse 1 (do 1922; 1939-1945)
- ul. Krakowska 1 (1922-1939 i od 1945)

Data budowy: 1874 r. Przebudowa: 1929 r.

Architekt: Constantin von Koschützki

Inwestor: Abraham Brieger

Właściciele:
1765: teren niezabudowany
1800–1811: Friesc, płomiennik
1812–1832: Isaac Bloch, kupiec
1840–1875: Abraham Brieger
1875–1898: Philippine Brieger
1905–1911: Aaron i Leo Perlberg
1929–1930: Deutsche Volksbank Tarnowitz (Niemiecki Bank Ludowy Tarnowskie Góry)


     
Deutsch / Niemiecki
strona główna
obiekty:
ul. Bondkowskiego
ul. Gliwicka
ul. Górnicza
ul. Krakowska
Rynek
ul. Sienkiewicza
ul. Szymały
ul. Tylna
ul. Wajdy
ul. Zamkowa
pl. Żwirki i Wigury
osoby
bibliografia
plan miasta
 


 
 

Uzupełniające informacje o mieszkańcach:

Isaac Bloch (15 III 1761, Wielowieś – 1843) wywodził się z rodziny krakowskiego rabina, Wolffa Dajana, żyjącego w poł. XVII w. Jego potomek a przodek Isaaca, rabin Jonatan Bloch (1664–1722) studiował w Pradze i osiadł we Wielowsi, gdzie założył cmentarz, jeden z najcenniejszych zachowanych obiektów kultury żydowskiej na Górnym Śląsku. Isaac Bloch był pierwszym żydem, który przyjął prawo miejskie w Tarnowskich Górach (11 XI 1812), a także pierwszym przyjętym do Bractwa Strzeleckiego (1812). Trzeba przypomnieć, że tarnogórscy chrześcijanie aż do wydania w 1812 r. edyktu emancypacyjnego skutecznie nie dopuszczali wyznawców judaizmu do handlu i zamieszkania w mieście. Bloch najpierw był właścicielem domu przy ul. Krakowskiej 3, który znacząco rozbudował, później przeprowadził się na Rynek [zob. Rynek 15].

     

 

 
 


Opis:

Narożna kamienica na planie wieloboku, murowana, czterokondygnacyjna, otwory okienne prostokątne. Obecnie bezstylowa, pierwotnie (1874–1929) o formach neorenesansowych.

Constantin von Koschützki, projekt kamienicy przy ul. Krakowskiej 1, 1874 r.

Dodatkowe informacje, przebudowy:
Do 1898 r. teren ten tworzył jedną parcelę razem z zabudowaniami przy obecnej ul. Krakowskiej 3. Do początków XIX w. teren był niezabudowany (podobnie jak wiele innych posesji przy obecnej ul. Krakowskiej). Pierwszy dom powstał tutaj prawdopodobnie około 1815 r. W 1874 r. wzniesiono w tym miejscu neorenesansową kamienicę według projektu Constantina von Koschützkiego z dużymi oknami wystawowymi na parterze (pierwszy tego rodzaju budynek w Tarnowskich Górach). W 1929 r. kamienicę przebudowano na podstawie planów Konrada Güntzela. Powstała nowa instalacja wodno-kanalizacyjna, ścianki działowe, podpiwniczenie, nowe okna. Wynikiem zmian było także usunięcie elementów dekoracyjnych oraz przekształcenie poddasza w trzecie piętro.

Projekt przebudowy witryny sklepowej, ul. Krakowska 1, 1950 r.


     


Kamienica przy ul. Krakowskiej 1,
stan z pierwszych lat XX w.

Kamienica przy ul. Krakowskiej 1, 1937 r.

 

 
 

Bibliografia, archiwalia, odnośniki:

Archiwum Państwowe w Katowicach,
• Zespół nr 1441, Akta miasta Tarnowskich Gór, sygn: 231 – 232 (Bürger Rolle der Stadt Tarnowitz); 2216 – 2230 (Feuer Societaets-Catastrumder Stadt Tarnowitz etc.)

Archiwum Państwowe we Wrocławiu,
• Rep. 135, nr 700, Chronik der Stadt Tarnowitz erfasst von Lehrer C. Winkler in Tarnowitz.

Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, Archiwum Zakładowe (archiwum budowlane),
• sygn: A 463

Krzysztof Gwóźdź, Bractwo Strzeleckie w Tarnowskich Górach historia i współczesność, Tarnowskie Góry 2008.

Historia Tarnowskich Gór, Red. J. Drabina, Tarnowskie Góry 2000.

Marek Wojcik, Kamienice przy ulicy Krakowskiej w Tarnowskich Górach (1866–1910), „Rocznik Muzeum w Tarnowskich Górach” 2011, tom III, s. 8-12.


         

© Fundacja Kruszce Śląska, 2018-2019