Adres współczesny:
ul. Krakowska 2

Numer dawnej hipoteki:
- 27 (w 1765 r.);
- 190 (od 1800 r.)

Adresy historyczne:
- Krakauerstrasse 2 (do 1922; 1939-1945)
- ul. Krakowska 2 (1922-1939 i od 1945)

Data budowy (dotyczy budynku spalonego w 1945 r. i ostatecznie rozebranego w 1956): prawdopodobnie 1866 r.

Architekt (dotyczy budynku spalonego w 1945 r. i ostatecznie rozebranego w 1956): prawdopodobnie Constantin Koschützki

Inwestor (dotyczy budynku spalonego w 1945 r. i ostatecznie rozebranego w 1956): Markefka

Właściciele:
1765-1800: Joseph Schittinger (Schüttinger), blacharz
1811: spadkobiercy Schittingera
1817-1832: Balzer Hettmainczik, rzeźnik
1840-1863: August Markefka, kowal
1880: Markefka
1888-1926: Thomas Kapsa (1844-1926), kupiec
1926-1945: Engratia Kapsa i Lucia de Schwarz z domu Kapsa


     
Deutsch / Niemiecki
strona główna
obiekty:
ul. Gliwicka
ul. Górnicza
ul. Krakowska
Rynek
ul. Tylna
ul. Wajdy
ul. Zamkowa
pl. Żwirki i Wigury
osoby
bibliografia
plan miasta
 


 
 

Uzupełniające informacje o mieszkańcach:

Thomas Kapsa urodził się w 1844 r. w Mysłowicach jako syn Antoniego i Jadwigi Kapsy, z domu Góralczyk. Kapsowie byli katolikami. Thomas zajmował się handlem wyrobami tytoniowymi. Wkrótce po osiedleniu się w mieście (przy Rynku 8) w 1873 r. został przyjęty do Bractwa Strzeleckiego, a 15 maja 1876 r. poślubił Marię Klausa (ur. 1850). W latach 80. XIX w. wszedł w posiadanie kolejnych domów, przy Rynku 7 i ul. Krakowskiej 2. Stał się w ten sposób właścicielem zwartego bloku zabudowy przy wschodniej pierzei Rynku. W latach 1900-1919 Kapsa był radnym miejskim. Z żoną Marią miał czwórkę dzieci: Georga (1877-1883), Margaretę (1878-1915), Lucię (zm. 1945) oraz Engratię (ur. 1891). Zmarł jako wdowiec 17 grudnia 1926 r., a wielki kwartał zabudowy (w 1925 r. oszacowano jego wartość na 241 000 zł. ) odziedziczyły dwie żyjące córki: Lucia, która ok. 1904 r. poślubiła kapitana statku Lothara von Schwarz i Engratia, która nie wyszła za mąż. Schwarz pochodził z wówczas austriackiego Triestu. Po I wojnie światowej Triest przyłączono do Włoch. Stąd wnuczki Thomasa — Maria Giusemppina i Ruth — zostały obywatelkami włoskimi. Młodość spędziły jednak w Tarnowskich Górach. Lothar i Lucja zginęli w 1945 r. Lothar na terenie Czechosłowacji, a Lucia w wyniku wypadku w Katowicach.

     

Thomas Kapsa

 
 


Opis:

Budynek murowany, piętrowy, na rzucie zbliżonym do prostokąta z bramą przejazdową. Elewacja otynkowana w stylu historycyzmu, dwunastoosiowa, z asymetrycznie wyeksponowanymi ryzalitami na osiach: 1–2 i 7–8. Nad ryzalitami przyczółki. Otwory okienne prostokątne, a na piętrze w ryzalitach – prostokątne zamknięte łukiem półokrągłym.

Ulica Krakowska, po lewej budynek nr 2, fot. ok. 1940-1944 r.

Dodatkowe informacje, przebudowy:
Pierwsze pewne informacje o zabudowaniach w tym miejscu pochodzą z katastru z roku 1765. Dom wyceniono wtedy na 160 talarów i wartość ta nie uległa zmianie do połowy XIX w. Według planów ulicy Krakowskiej, sporządzonych przez Constantina Koschützkiego w 1866 r., powstał wówczas nowy budynek, znacząco większy i zajmujący cała szerokość działki. Autorem projektu był prawdopodobnie Koschützki. Parter budynku był wielokrotne przebudowywany – w 1888 r. przez Heinricha Moeckego, w 1905 r. przez Johannesa Kindlera i Karla Korbscha, a w 1914 i 1915 r. przez Konrada Güntzela. W 1930 r. firma T. Filipczyka wykonała projekt kanalizacji domu. Budynek (podobnie jak sąsiedni przy Rynku 7) został spalony w styczniu 1945 r., a zniszczenia oszacowano na 100%. Mimo to, po częściowej odbudowie w 1946 r. (przez firmę Wieczorek), na parterze umieszczono sklepy. Zły stan techniczny spowodował jednak wkrótce całkowitą rozbiórkę. Ostatecznie usunięto gruzy dopiero w 1956 r. Po 1957 r. wzniesiono w tym miejscu nowy budynek.

Projekt przebudowy budynków przy Rynku 7 i ul. Krakowskiej 2, po 1866 r.

     


Projekt przebudowy z 1905 r.


Projekt przebudowy z 1915 r.

 

 
 

Bibliografia, archiwalia, odnośniki:

Archiwum Państwowe w Katowicach,
• Zespół nr 1441, Akta miasta Tarnowskich Gór, sygn: 231 – 232 (Bürger Rolle der Stadt Tarnowitz); 2216 – 2230 (Feuer Societaets-Catastrumder Stadt Tarnowitz etc.)

Archiwum Państwowe we Wrocławiu,
• Rep. 135, nr 700, Chronik der Stadt Tarnowitz erfasst von Lehrer C. Winkler in Tarnowitz.

Archiwum Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej,
• dokumentacja fotograficzna

Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, Archiwum Zakładowe (archiwum budowlane),
• sygn: A 464

Maria Marciniak, Archeologia pamięci, „Montes Tarnowcensis”, 2011, nr 48

Marek Wojcik, Kamienice przy ulicy Krakowskiej w Tarnowskich Górach (1866–1910), „Rocznik Muzeum w Tarnowskich Górach” 2011, tom III, s. 25.


         

© Fundacja Kruszce Śląska, 2018