Adres współczesny:
ul. Krakowska 9

Numer dawnej hipoteki:
- 41 (w 1765 r.);
- 194 (od 1800 r.)

Adresy historyczne:
- Krakauerstrasse 9 (do 1922; 1939-1945)
- ul. Krakowska 9 (1922-1939 i od 1945)

Data budowy: 1906

Architekt: Bruno Przybilla

Inwestor: Felix Bensch

Właściciele:
1765: Johann Walter, siodlarz
1796–1832: Franz Koza (Kosa), kowal, gwoździarz
1832–1843: Anton Heindrich, pisarz górniczy
1853–1866: Johann Swoboda
1866: Carl Pokora
1880: Carl Böhme
1884: Goldmann
1906–1911: Felix Bensch, kupiec
1927: Bank Przemysłowców


     
Deutsch / Niemiecki
strona główna
obiekty:
ul. Bondkowskiego
ul. Gliwicka
ul. Górnicza
ul. Krakowska
Rynek
ul. Sienkiewicza
ul. Szymały
ul. Tylna
ul. Wajdy
ul. Zamkowa
pl. Żwirki i Wigury
osoby
bibliografia
plan miasta
 


 
 

Uzupełniające informacje o mieszkańcach:

Felix Bensch (1877–ok.1943), kupiec. Syn Abrahama (1839–1919) i Pauliny z domu Krolik, brat aptekarza Theodora (1871–1943). Po przyłączeniu Tarnowskich Gór do Polski w 1922 r. wyjechał do Wrocławia (Breslau), zginął podczas Shoa.

 

     

 

 

 

 
 


Opis:

Kamienica na planie kwadratu z boczną oficyną. Trzykondygnacyjna z wysokim poddaszem. Elewacja o formach nawiązujących do secesji; asymetryczna. Po wschodniej stronie nieznaczny ryzalit zaakcentowany balkonikiem i szczytem. Między piętrami i w szczycie płyciny z secesyjnymi dekoracjami. Nad wejściem na balkonik data budowy – „1906” (nowa, nieoryginalna). Otwory okienne i drzwiowe – prostokątne. W szczycie okno zamknięte łukiem półokrągłym. W połaci dachu dwie lukarny.

Kamienica przy ul. Krakowskiej 9, 2018 r.

Dodatkowe informacje, przebudowy:
Pierwotny budynek, w latach 1765–1832, miał wartość katastralną 230 talarów, między 1832 a 1840 r. został on rozbudowany i oszacowano go na 365 talarów. Z opisu z 1855 r. wynika, że był piętrowy i miał wymiary 36 na 36 stóp pruskich (11 x 11 m). W marcu 1906 r. Heinrich Pisczek wykonał plany nowej kamienicy. Z nieznanych powodów do ich realizacji nie doszło. W kwietniu 1906 r. kolejne plany sporządził gliwicki budowniczy Bruno Przybilla – i te zostały w tymże roku zrealizowane.

Bruno Przybilla , projekt elewacji kamienicy przy ul. Krakowskiej 9, 1906 r.

W 1927 r., budowniczy z Lublińca, Juliusz Lemaitre, wykonał projekt przebudowy parteru kamienicy na dom towarowy Ludwika Klimka.

Juliusz Lemaitre, projekt przebudowy elewacji kamienicy przy ul. Krakowskiej 9, 1927 r.


     

 

Detal architektoniczny na elewacji kamienicy przy ul. Krakowskiej 9,
fot. 2018

Drzwi wejściowe, fot. 2011 r.

Heinrich Pisczek, projekt elewacji kamienicy przy ul. Krakowskiej 9, 1906 r.

 

 
 

Bibliografia, archiwalia, odnośniki:

Archiwum Państwowe w Katowicach,
• Zespół nr 1441, Akta miasta Tarnowskich Gór, sygn: 231 – 232 (Bürger Rolle der Stadt Tarnowitz); 2216 – 2230 (Feuer Societaets-Catastrumder Stadt Tarnowitz etc.)

Archiwum Państwowe we Wrocławiu,
• Rep. 135, nr 700, Chronik der Stadt Tarnowitz erfasst von Lehrer C. Winkler in Tarnowitz.

Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, Archiwum Zakładowe (archiwum budowlane),
• sygn: A 65 i A 656

Marek Wojcik, Kamienice przy ulicy Krakowskiej w Tarnowskich Górach (1866–1910), „Rocznik Muzeum w Tarnowskich Górach” 2011, t. III, s. 16–17.


         

© Fundacja Kruszce Śląska, 2018-2019