Adres współczesny:
Rynek 3

Numer dawnej hipoteki:
- 3 (od 1746 r.)

Adresy historyczne:
- Ring 3 (do 1914)
- Rynek 3 (1924–1939)
- Ring 3 (1939–1944)
- Rynek 3 (1945–1950)
- Plac Stalina 3 (1950–1956)
- Rynek 3 (od 1956)

Data budowy: ok. 1660

Architekt: nieznany

Inwestor: Cesarski Urząd Solny

Właściciele:
ok. 1660–ok. 1815: Cesarski (później Królewski) Urząd Solny
1815–1819: (Ignatz) Ferdinand von Beÿm
1819–1827: Johann Graewe
1830–1835: Isaac Skutsch
1840: Anton Adamczik
1842–1853: Anton Klausa
1866–1880: Salomon Fuchs
1886–1890: Lukas Langer
1903: Phillip Thomalla
1909–1911: Maria Grabowsky
1925–1940: Rudolf Weprzowski


     
Deutsch / Niemiecki
strona główna
obiekty:
ul. Gliwicka
ul. Górnicza
ul. Krakowska
Rynek
ul. Tylna
ul. Wajdy
ul. Zamkowa
pl. Żwirki i Wigury
osoby
bibliografia
plan miasta
 


 
 

Uzupełniające informacje o mieszkańcach:

Ignatz Ferdinand von Beÿm, rotmistrz, kawaler orderu Pour le Mérite, kupiec solny, od 1804 r. członek Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach. W 1822 r. Beÿm zainicjował powstanie kopalni węgla w Bogucicach, której od jego imienia nadano nazwę „Ferdinand” (późniejsza KWK „Katowice”). Pierwszymi jej właścicielami oprócz Beÿma byli: Stanisław Mieroszewski, Wilhelm Wedding i pochodzący z Tarnowskich Gór, Isaac Freund (zob. Gliwicka. 4).

Anton Klausa (1805-1870). Nazwisko Klausa pojawia się w Tarnowskich Górach w XVIII w., najczęściej w połączeniu z zawodem kowala. Anton był właśnie synem mistrza kowalskiego, Antona Bernharda Klausy (1771-1843) i Kathariny Barbary, z domu Thienel (1776-1833) oraz wnukiem Georga Klausy (1726-1777). Anton rozpoczął karierę od stanowiska asystenta kasowego w Urzędzie Solnym. W 1832 r. został skarbnikiem miejskim, a rok później inspektorem (najwyższa funkcja) w tutejszym Bractwie Strzeleckim. W 1835 r. brał udział w pertraktacjach z dyrekcją kopalni „Fryderyk” w sprawie zaopatrzenia miasta w wodę. Pozyskał od gliwickiej huty 14-calową maszynę parową do pompowania wody z szybu „Kahlera”. W tym samym czasie ożenił się z Pauliną (1810–1891), córką kupca Josepha Sobczika (zob. Rynek 18). Z sukcesem prowadził także prywatne przedsięwzięcia. W 1838 r. uzyskał nadania dla kopalni „Paulinensglück” w Bogucicach i w Czerwionce k. Rybnika. 28 sierpnia 1842 r. został wybrany na burmistrza Tarnowskich Gór. W 1848 r. po śmierci Karola Godulli Klausa został mianowany zarządcą olbrzymiej fortuny Ballestremów. W latach 1848-1867 administrował majoratem oraz licznymi zakładami przemysłowymi, jak również przyczynił się do powstania nowych: fabryki klinkieru i szamotu (1854), huty „Bertha” w Rudzie (1855), kopalni „Brandenburg” (1856), kopalni „Catharina” (1857 r.) i Tarnogórskiej Huty Żelaza (Tarnowitzer Eisenhütte, 1858), która wykorzystywała w produkcji okoliczne pokłady rudy i węgiel z kopalń Ballestrema. Był to największy zakład przemysłowy w Tarnowskich Górach, który istotnie przyczynił się do rozwoju miasta. Ostatnie trzy lata życia Klausa spędził w Mysłowicach, kupując dla swojej rodziny kopalnie węgla kamiennego: „Wanda”, „Józef”, „Przemsza”, „Waterloo”, „Karlssegen” i pałac w Jemielnie (Schloss Gimmel).

     

Anton Klausa

Paulina Klausa z domu Sobczik

 
 


Opis:

Trójkondygnacyjna kamienica, na planie zbliżonym do prostokąta z późniejszymi bocznymi, nieregularnymi dobudówkami. Nakryta dachem dwuspadowym. Elewacja czteroosiowa (druga oś od wschodu jest ślepa) o prostokątnych otworach okiennych. Na parterze zachowane oryginalne sklepienia (podzielone jednak wtórnymi ściankami).


Urząd Solny, fasada, ok. 1811 r.


Urząd Solny, przekrój, ok. 1811 r.

Kliknij poniżej i zobaczyć profil C a f e S i l e s i a na facebooku

Cafe Silesia

Dodatkowe informacje, przebudowy:

Kamienica wybudowana najprawdopodobniej między 1660–1674. Była ona wielokrotnie przebudowywana, m.in. w 1889 r. powstała neoklasyczna elewacja (projekt Otto Kotzulla), w 1890 r. dokonano modyfikacji parteru (projekt Emanuel Dziuba). Przebudowano ją także w 1903 r., a w 1930 r. elewacja została doprowadzona do obecnych neoklasycznych form (projekt Johannes Kindler).


     

Projekt przebudowy z 1887 r.

Projekt przebudowy z 1889 r.

Rynek 3, fot. z 2015 r.

Rynek 3, piwnice, fot. z 2015 r.

 

 

 


 
 

Bibliografia, archiwalia, odnośniki:

Archiwum Państwowe w Katowicach,
• Zespół nr 1441, Akta miasta Tarnowskich Gór, sygn: 231 – 232 (Bürger Rolle der Stadt Tarnowitz); 2216 – 2230 (Feuer Societaets-Catastrumder Stadt Tarnowitz etc.)

Archiwum Państwowe we Wrocławiu,
• Rep. 135, nr 700, Chronik der Stadt Tarnowitz erfasst von Lehrer C. Winkler in Tarnowitz.

Archiwum Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej,
• dokumentacja fotograficzna

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu,
• Zespól OBB I, sygn: 819

Urząd Miejski w Tarnowskich Górach, Archiwum Zakładowe (archiwum budowlane),
• sygn: A 715


         

© Fundacja Kruszce Śląska, 2018